پیوندها
صفحه اصلی > حوزه ستاد > پیام دبیر ستاد 
پیام دبیر ستاد

توسعه فناوري‌هاي مرتبط با آب، چگونه و چرا؟فناوري‌هاي راهبردي، اولويت‌دار و قدرت‌ساز كدامند؟وضعيت اين فناوري ها در جهان چگونه است؟وضعيت كشور ايران چگونه است؟سازوكار لازم براي دستيابي به اين فناوري‌ها چيست؟

از بسياري از فناوري هاي نو به نام اقتدارآفرين يا راهبردي نام مي برند. از قدرت نمايي در عرصه فضا تا ورود به   لايه هاي پنهان سلول موجود زنده در عرصه هاي بيو و نانو، همه و همه در موقعيت ها و شرايط خاص كشورها قدرت ساز هستند. اما يكي از اين فناوري ها كه همه اين عرصه ها را اعم از نانو، بيو، ميكرو، اطلاعات و ارتباطات و ده‌ها كيلومتر بالاي جو را در بر مي‌گيرد، فناوري‌هاي مرتبط با آب است. آب مخلوقي استثنايي است و همه ويژگي‌هاي آن با ساير مخلوقات متفاوت است. موجودي كه از دو گاز ناپايدار تشكيل شده ولي خود در همه اشكال موجود ماده قدرت‌نمايي مي‌كند. اگر حضورش در سطح كره خاك اندكي با تاخير مواجه شود، دست‌ها به دعا بلند مي‌شود. اگر اندكي بيشتر از حد معمول ببارد، ابزار عذاب مي‌شود آنجا كه قومي لجوج و عنود كه آيه‌هاي رحمت را به سخره گرفتند به كام مرگ كشيد.

از ديدگاه مادي نيز همه ويژگي‌هاي آن با ساير مواد متفاوت است. تنها مادهاي كه در شرايط معمول در هر سه حالت ماده (جامد، مايع و گاز) وجود دارد آب است و اين استثنا كه همچون آب راحت از كنارش ميگذريم، آي‌هاي عجيب از آيات خداست. اگر آب نيز همچون همه اجسام، هنگام سرد شدن حجمش كم ميشد آيا حيات در كره زمين شكل ميگرفت و آيا همين نشانه قدرت الهي نيست كه حضرت ربوبي مي‌فرمايند: و جعلنا من الماء كل شي حي. آب منشا حيات است، آب محور تشكيل جامعه است و آب مظهر پاكي است.

بسياري از محققين، قرن حاضر را قرن جنگ‌هاي مرتبط با آب مي‌دانند. اين جنگ مدت‌هاست كه شروع شده است. قدرت‌هاي سلطه‌گر كه بدون توجه به شرايط زيست محيطي، منابع طبيعي را در خدمت مطامع خود گرفته‌اند، گرمي هواي كره زمين و تغيير اقليم را سبب شده‌اند و به دنبال بروز مشكلات كم آبي و خشكسالي، اخيراً تغييرات مصنوعي آب و هوا را دامن زده‌اند. جنگي كه امروز در صد كيلومتر بالاي جو در لايه‌ي يونيسفر آغاز شده، حركت و جهت ابرها را مديريت مي‌كند، زلزله را مديريت مي‌كند، جوامع انساني را به خود مشغول مي‌كند و سبب مي‌شود ابرها در گوشه-‌اي ببارند و در سرزميني ديگر ابر باران زايي شكل نگيرد. برخي ممكن است تصور كنند كه اين كار نشدني است. پاسخ اين ابهام از دو جهت قابل ارائه است. اولاً خداوند سبحان دورنماي تسلط بشر بر ماه و خورشيد را ترسيم مي-‌كند، پس قطعاً از نظر تئوريك اين كار شدني است. ثانياً از نظر شواهد و قرائن موجود، پريود و شدت خشكسالي‌ها، وضعيت نامتقارن بارندگي‌ها و حتي اعلام رسمي برخي كشورها مبني بر مديريت ابرها، دلايلي بر اين اتفاق است.

بروز خشكسالي‌ها در كنار برخي اقدامات نابخردانه جوامع انساني از جمله جنگها و سوء مديريت بر منابع آبي سبب مي‌شود پديده ديگري به نام فرسايش شكل بگيرد كه نوع آبي آن سبب شستشوي ميلياردها تن خاك و انتقال آن به درياچه سدها شده و عمر مفيد مخازن سدها را كاهش مي‌دهد و نوع بادي آن ذرات خاك را از زمين بلند كرده و صدها كيلومتر با خود حمل مينمايد و پديده جديدي به اسم ريزگردها را به وجود مي‌آورد كه اكنون به يكي از بزرگترين معضلات برخي كشورها از جمله ايران تبديل شده است. اين پديده هم اكنون بيش از بيست استان كشور را در سيطره خود گرفته و آثار سوء اقتصادي، اجتماعي، زيست محيطي و ... را به دنبال دارد كه كمترين آن تعطيلي پي در پي مدارس برخي شهرها مي‌باشد. آثار سوء اقتصادي آن اعم از تاثير بر منابع آب و خاك، تاثير بر پرواز هواپيماها، تاثير بر جنگلها و مراتع، تاثير بر سلامت جسم و روان انسان ها، مهاجرت ها و ... هر روز دامنه گسترده تري به خود مي گيرد.

اين‌ها و هزاران ضرورت ديگر به همراه شرايط طبيعي و اقليمي كشور و واقعيت هاي جهاني كه با سرعت هرچه تمام تر در جهت تغييرات مصنوعي آب و هوا حركت مي كند، كشور را مجاب كرد كه دستيابي به فناوري هاي مرتبط با آب را به عنوان يكي از فناوري هاي راهبردي و شايد به تعبيري راهبردي ترين فناوري تلقي كرده و با تشكيل ستادي به نام ستاد توسعه فناوري آب، خشكسالي، فرسايش و محيط زيست، با استفاده از توان متخصصان كشور و بسيج همه نيروها در موسسات علمي و تحقيقاتي، اجرايي و ... ضمن رصد فناوري هاي مرتبط در جهان، كشور را به مرزهاي علم و فناوري در اين زمينه نزديك نمايد.

در مدت زمان كوتاهي كه از تشكيل اين ستاد مي گذرد، با تشكيل كارگروه هاي چهارگانه در زمينه هاي آب، فرسايش، خشكسالي و محيط زيست و با همت و هماهنگي مراكز آموزشي، تحقيقاتي و اجرايي و همچنين صاحب‌نظران و محققين در حوزه هاي مختلف، اين ستاد در زمينه تدوين و تنظيم نقشه راه اقدامات موثري را سامان داده و در اين مدت از برخي طرح هاي ملي در حوزه هاي ذكر شده حمايت نموده است.

حسينعلي بهرامي

دبير ستادتوسعه فناوری‌های آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست

©تمامی حقوق متعلق به این سایت و برای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری محفوظ می باشد.www.isti.ir